Klukowo - Gminny Portal Internetowy
Przetłumacz stronę:

Kostry Stare
Kostry Stare

    Jest to zapewne najstarsza osada pośród kilku wsi o nazwie Kostry, stanowiących niegdyś okolicę szlachecką. Wioski te powstały w drugiej połowie XV wieku i założył je ród szlachecki herbu Rawicz. Już wtedy zdarzały się tu wybitne jednostki, jak choćby Stanisław Kostro podsędek ziemski bielski (patrz Kostry Podsędkowięta).
    Pierwsze zapisy o wsi Kostry pochodzą z 1528 roku, podczas spisu (popisu) szlachty ziemi bielskiej i parafii wyszeńskiej, bowiem ta parafia należała już do ziem bielskich (parafia Kuczyn do ziemi drohickiej).
    Wspomniany spis pospolitego ruszenia przekazuje dane o istnieniu wsi Kostry (Seło Kostry) i ośmiu rycerzach, którzy tu dziedziczyli (*211). Zapewne już w tym czasie istniał początek podziału na mniejsze osady, a w 1580 roku notowano już wioskę Kostry Podsędkowięta, którą jednak zaczęto wyróżniać dopiero w XVII wieku. Podział był nie unikniony, ponieważ dziedziczyła tu duża grupa Kostrów herbu Rawicz. Podczas procesów sądowych z lat 1604-1610 „o zalanie gruntów w Kostrach” przeciw Kuczyńskim występowało aż 27 przedstawicieli rodu Kostrów (*212).
    Większość z nich była to uboga szlachta, chociaż zdarzali się i zamożniejsi i znani Kostrowie. Na przełomie XVI i XVII wieku żył tutaj Melchior Kostro, sędzia ziemski bielski (patrz Kostry Podsędkowięta).
    Podział wsi na mniejsze części nastąpił w połowie XVII wieku, a w działach majątkowych następców Melchiora jest mowa o Starej Wsi (*213). Również spisy podatkowe z drugiej połowy XVII wieku wspominają o wsi Kostry Antiqua (*214). Dziedziczyła tutaj głównie rodzina Kostrów, wśród których byli bogatsi i ubożsi szlachcice. Parafia kuczyńska była miejscem gdzie powstały większe majątki ziemskie. Inaczej było w parafii wyszeńskie gdzie dominowała uboga szlachta.
    Sieć osadnicza uformowała się na tym terenie w XV wieku i zagęszczała się. Rosło rozdrobnienie gruntów w wyniku działów, małżeństw, kupna-sprzedaży. „Nie jeden szlachcic miał po kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt kawałków ziemi o różnej wielkości i kształcie. Szlachcic cząstkowy miewał także grunta i po kilka zagród chłopskich w różnych wsiach i to wystarczyłoby pisał się jako pan na kilku wsiach” (*215).
    W XV i XVI wieku nie było wojen, a liczba ludności gwałtownie wzrastała. We wsiach zaczęło brakować miejsca. Dzielenie ziemi między wszystkich synów było już nie możliwie, a w XVI wieku wszystkie ostatki i wypychy zostały zapełnione. Synowie szlacheccy wychodzili więc z rodowej wsi i podejmowali pracę u bogatszych sąsiadów. Miasta, tak samo ubogie, nie mogły ich przyjąć, więc wielu udawało się na puste obszary obecnej Suwalszczyzny i na inne tereny Korony i Litwy. Często przenoszono nazwy dawnych osad do nowych wsi (*216).
    Położenie ludności, która została na miejscu niewiele różniło się od chłopów. Nie raz parę rodzin mieszkało w jednej chacie. Szlachcice mieli jednak szansę zmienić swój los. Przynależność do stanu uprzywilejowanego umożliwiała tym, którzy mieli szczęście i byli pracowici, dojść do majątku i znaczenia. Jak pisze wspomniany już profesor Jerzy Wiśniewski (wywodzący się z Kołak Kościelnych): „Stąd we wsiach drobnoszlacheckich następował ciągły ruch, ciągłe zmiany, jedni się bogacili, inni ubożeli by po pewnym czasie odzyskać straty. Księgi łomżyńskie, zambrowskie (....) pełne były od samego początku transakcji sprzedaży, zastawów, dzierżaw nawet bardzo drobnych kawałków ziemi (płos, sznurów, klinów, smugów, łąk), zapisów długów, pożyczek, czynszów itd. Jedni zbywali swe kawałki ziemi, inni skupywali je stopniowo lub od razu od kilku właścicieli. Ziemie wykupywane przez bogacącego się sąsiada zamieniały się w folwarczek lub odwrotnie, folwark wskutek działów i rozprzedaży zamieniał się w wieś drobnoszlachecką. Przemiany w jedną lub drugą stronę powtarzały się w ciągu wieków, zamieniając w całości lub częściowo charakter wsi” (*217). W takich wsiach oprócz szlachty mieszkali także chłopi. Ci zamożniejsi zatrudniali ich do pracy (jako parobcy, bronowłocy, pasterze, służący, komornicy). Często wokół dworu powstawały chaty chłopskie. W jednych wsiach mieszkali oni na stałe, w innych tylko przez pewien czas. Część chłopów pochodziła z wyzutej ziemi szlachty. Z reguły więcej wsi drobnoszlacheckich zamieniało się w chłopskie niż odwrotnie (*218).
    Taki był obraz parafii wyszeńskiej w czasach XVII i XVIII wieku. Zapiski urzędów grodzkich i ziemskich z tych czasów wspominają o transakcjach kupna-sprzedaży w tej wsi. Na przykład w 1787 roku Wojciech syn Tomasza i Katarzyny Godlewskiej „nabył od Górskich części ich w Kostrach Podsędkowiętach i Kostrach Stara Wieś”. W 1794 roku Szymon, syn Salomona i Antoniny z Wyszyńskich kupił część dóbr Warele od Wyszyńskiego (*219).
    Na początku XIX wieku była to już całkiem spora osada i w 1827 roku liczyła (Kostry Stara Wieś) 30 domów z 112 mieszkańcami (*220). W tym czasie niewiele się tutaj zmieniło. Była to nadal siedziba drobnej szlachty, i należy podkreślić fakt, że wielu przedstawicieli rodu Kostrów herbu Rawicz uzyskało potwierdzenie praw szlacheckich w Heroldii Królestwa Polskiego (*221).
    Na przełomie XIX i XX wieku była to wioska mieszana, zamieszkała zarówno przez szlachtę jaki i przez chłopów. Tych pierwszych było 11 gospodarstw (chłopskich 13) w sumie uprawiano tutaj 158 ha, średnie gospodarstwo miało obszar 6,6 ha (*222).
    W 1921 roku w tej wsi notowano 31 domów z 142 mieszkańcami, w tym 2 prawosławnych (*223).
    W 1923 roku założono tu 1 klasową szkołę powszechną, liczącą początkowo 30 uczniów. W następnych latach (od 1930) liczba uczniów zwiększyła się do prawie 100 i w 1930 przemianowaną ją na szkołę 2 klasową. W latach 1926-1928 nauczycielką była Jadwiga Zawiszanka, a w 1930 roku Irena Dańczakówna. W 1931 uczył w niej Mateusz Hańczuk, a w latach 1935-1938 notowano Marię Kosaczynę (*224).
    Do 1954 roku miejscowość należała do gminy Klukowo, następnie stała się siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. W skład tejże gromady wchodziły: Kostry Stare, Kostry Podsędkowięta, Kostry Śmiejki, Lubowicz Byzie i Lubowicz Wielki. Jednak ta gromada nie utrzymała się długo, została zlikwidowana z końcem 1959 roku, jej obszar podzielono między gromady Kuczyn i Klukowo (*225).
    Szkoła działała również tutaj po wojnie. Do początku lat siedemdziesiątych istniała w tej wsi szkoła podstawowa 8 klasowa, jednak została zamieniona na szkołę 4 klasową (*226).


(*211) Źródła Dziejowe...., tom XVII/1, s. 218.
(*212) Boniecki A, Herbarz...., t. 11, str. 358: Kostrowie (Kostro) h. Rawicz.
(*213) Boniecki A, Herbarz......, t. 11, str. 358: Kostrowie (Kostro) h. Rawicz.
(*214) Nazwy miejscowe...., tom V, s. 177.
(*215) Wiśniewski J, Początek i rozwój...., s. 98.
(*216) Tamże, s. 99.
(*217) Tamże, s. 100.
(*218) Tamże, s. 100-101.
(*219) Boniecki A, Herbarz..., t. 11, str. 358: Kostrowie (Kostro) h. Rawicz.
(*220) Tabella miast i wsi..., tom I s. 230.
(*221) Boniecki A, Herbarz..., t. 11, str. 358: Kostrowie (Kostro) h. Rawicz.
(*222) Dajnowicz M. Drobna szlachta..., s. 221.
(*223) Skorowidz miejscowości..., s. 109.
(*224) Jemielity W, Szkoły powszechne..., s. 92.
(*225) Jemielity W, Podziały administracyjne..., s. 109 i następne.
(*226) „Harcerstwo”, 1974, nr 5, s. 11.

Informacja publiczna:
Gminny Portal Mapowy

NOWE ZASADY UTRZYMANIA CZYSTOŚCI I PORZĄDKU W GMINIE KLUKOWO
Elektroniczna Skrzynka Podawcza

TABLICA OGŁOSZEŃ URZĘDU GMINY KLUKOWO

BIULETYN INFORMACJI PUBLICZNEJ URZĘDU GMINY KLUKOWO

NPPDL_2012

MÓJ ROZWÓJ DZIŚ SZANSĄ NA LEPSZE JUTRO NASZE

MOJE BOISKO - ORLIK 2012 W KLUKOWIE

PROJEKT POPRAWA SYSTEMU BEZPIECZEŃSTWA DOLINY NURCA

Zamknięcie i rekultywacja gminnego składowiska odpadów w Żabińcu.
Przyjazne strony:
Wrota Podlasia
Fundacja Wspomagania Wsi
PODR Szepietowo
ARiMR